Over enkele weken verschijnt het boek “Digitale dementie” van de Duitse psychiater Manfred Spitzer. Het boek was al een groot succes in Duitsland, en als het goed is wordt het dat in ons land ook. Alleen al vanwege het onderwerp, de verontrustende uitwerking die alle digitale apparatuur op ons brein heeft, verdient het tienduizenden lezers.

Over enkele weken verschijnt het boek ‘Digitale dementie’ van de Duitse psychiater Manfred Spitzer. Het boek was al een groot succes in Duitsland, en als het goed is, wordt het dat in ons land ook. Alleen al vanwege het onderwerp, de verontrustende uitwerking die alle digitale apparatuur op ons brein heeft, verdient het tienduizenden lezers.

In de wetenschapsbijlage van deze krant was er afgelopen weekeinde ook al aandacht voor. De opening van weer een nieuwe Steve Jobsschool wordt door velen enthousiast ontvangen, maar of dat een rationele emotie is, mag worden betwijfeld.

Spitzer noemt in zijn boek talloze wetenschappelijke onderzoeken die als gedeelde conclusie lijken te hebben dat het vervangen van leraren van vlees en bloed door apparaten leidt tot aanmerkelijk mindere leerprestaties bij onze kinderen.

Dat kinderen een computer het liefst gebruiken om spelletjes op te spelen interesseert de producenten geen zier. Op dezelfde manier hebben de fastfood-ketens een flinke bijdrage geleverd aan de obesitas-epidemie die wereldwijd toeneemt.

Weinig baat
Hoewel het onderwijs met tablets en notebooks te kort wordt toegepast om er al heel betrouwbare conclusies aan te kunnen verbinden, zijn de aanwijzingen dat onze kinderen er weinig baat bij hebben behoorlijk sterk. Zo weten we al lang hoe televisiekijken de leerprestaties niet verbetert. En dat spelletjes spelen op een computer ten koste van nachtrust en huiswerk maken gaat.

Als iemand vroeger besloot om stratenmaker te worden dan wist hij dat de kans op versleten knieën deel uitmaakte van zijn beroepskeuze. En na pakweg vijfentwintig jaar klinkertjes leggen was het dan ook meestal wel zover.

Is het onlogisch om je dan zorgen te maken over mogelijke overbelasting van het brein van onze jeugd? We weten nog niet hoe dat verandert onder invloed van computers en internet, maar als het boek van Spitzer iets duidelijk maakt, dan is het wel dat zorg hierover terecht is. Of sterker nog: dat we het ons niet kunnen veroorloven zo achteloos met iPads om te gaan als we thans doen. Dat er een verband bestaat tussen het gebrek aan lichaamsbeweging en de toename van overgewicht staat hier nog relatief los van.

Het grootste probleem is dat we er niet slimmer van worden, van al die apparaten. Van ‘copy-paste’ leer je nog veel minder dan van het overschrijven van een woord.

Zakelijke belangen
Wat de situatie compliceert, zijn de enorme zakelijke belangen die op de achtergrond meespelen: de zeer machtige industrie is gebaat bij verkoop van zo veel mogelijk apparatuur, en daarbij gaat het er niet bepaald genuanceerd aan toe. Dat kinderen een computer het liefst gebruiken om spelletjes op te spelen of websites te bezoeken waar ze qua ontwikkeling nog lang niet aan toe zijn, interesseert de producenten van al die prachtige smartphones, tablets en notebooks geen zier. Op dezelfde manier hebben de fastfood-ketens een flinke bijdrage geleverd aan de obesitas-epidemie die wereldwijd toeneemt.

Mensen die er een zakelijk belang bij hebben, zullen zich afkeren van de pijnlijke conclusies uit het boek van Spitzer. Maurice de Hond nam in de krant alvast een voorschotje: ‘Nog maar vier procent van alle geproduceerde letters wordt met de hand geschreven. Leer kinderen liever met tien vingers blind typen, daar hebben ze tenminste iets aan.’ Als De Hond zich verdiept had in de wetenschappelijke literatuur dan zou hij weten dat het nog altijd zeer aan te bevelen is om te leren schrijven met de hand. En dat we juist nu zouden moeten bewaken dat het ook daadwerkelijk gebeurt.

Technologie is prachtig, dat zal niemand betwisten. We doen er echter wel verstandig aan het gebruik goed te doseren. Nu de technologie het mogelijk maakt om goed te onderzoeken wat er in ons brein gebeurt bij het gebruik van bijvoorbeeld sociale media, wordt ook duidelijk dat aan het gebruik van teveel technologie forse risico’s zijn verbonden. Een fascinerende paradox, waar we nog niet mee klaar zijn.