Willen we dat ouders met een gemeenteambtenaar onderhandelen over de zorg van hun kroost?

Weinig mensen buiten de geestelijke gezondheidszorg lijken op de hoogte van het voornemen om de GGZ voor minderjarigen over te hevelen naar de gemeenten, schrijft psychiater Bram Bakker. ‘Er is vrijwel geen enkele zorgprofessional die dit plan een warm hart toedraagt.’

In de krant van 13 juli stond een interessant interview met hoogleraar en kinder- en jeugdpsychiater Theo Doreleijers. Aanleiding was zijn afscheid vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Prachtige vent, deze Doreleijers, een bevlogen vakman die dokter zijn en wetenschap bedrijven wist te combineren op een manier die helaas aan het uitsterven lijkt.

Het meest alarmerende in het gesprek vond ik de mededeling dat er over drie jaar nog maar één hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie in ons land zal zijn. Dat is tekenend voor het gezondheidszorgklimaat in ons land. Terwijl wereldwijd wordt gerapporteerd over de gestage toename van het aantal minderjarigen met psychische problemen wordt hier bezuinigd op de aanstelling van professionals die voorop moeten lopen in het behandelen, en liever nog voorkomen, van psychiatrische problematiek bij kinderen en adolescenten. Onder meer door het verrichten van onderzoek naar de oorzaken van zeer uiteenlopende problemen als autisme, internetverslaving en ADHD, om maar eens een paar willekeurige terreinen van dit vakgebied te noemen.

Er is vrijwel geen enkele zorgprofessional die dit plan een warm hart toedraagt, sterker nog: op alle mogelijke manieren is er vanuit de sector bezwaar gemaakt tegen dit voornemen

Toename
Een van de grote kritiekpunten op het nieuwe psychiatrische classificatiesysteem DSM-5 behelst de enorme toename van het aantal stoornissen. Zo zou meer dan 80 procent van de Amerikaanse middelbare scholieren inmiddels voldoen aan de criteria van een psychische stoornis volgens DSM-5. Die kritiek is terecht, maar tegelijkertijd kan niet ontkend worden dat er een toename van problematiek is.

Doreleijers stelde in het interview dat er nog altijd te weinig kinderen Ritalin (methylfenidaat) voorgeschreven krijgen, iets wat ik waag te betwijfelen. Tegelijkertijd wees hij er ook op dat veel mensen niet weten dat depressieve klachten een serieus te nemen bijwerking van methylfenidaat en verwante middelen zijn. Wat hieruit hopelijk duidelijk wordt, is hoe complex de kinder- en jeugdpsychiatrie is. Het is niet voor niets een subspecialisme van de psychiatrie waarvoor twee jaar extra scholing vereist is.

Er zijn de afgelopen jaren bij herhaling misstanden blootgelegd in het functioneren van de jeugdzorg, de GGZ en ander instanties die betrokken zijn bij de zorg voor de kwetsbare minderjarigen. Dat de complexe problematiek tot onnodig ingewikkelde organisatiestructuren heeft geleid is wellicht te begrijpen, maar niet te verdedigen als je vaststelt dat er te veel instanties zijn en dat ze onvoldoende samenwerken. Dat hier ook onnodig hoge kosten aan verbonden zijn is een ander argument, maar vanuit het perspectief van de zorg zeker niet het belangrijkste.

Gemeenten
Weinig mensen buiten de geestelijke gezondheidszorg lijken op de hoogte van het voornemen om de GGZ voor minderjarigen over te hevelen naar de gemeenten. Er is vrijwel geen enkele zorgprofessional die dit plan een warm hart toedraagt, sterker nog: op alle mogelijke manieren is er vanuit de sector bezwaar gemaakt tegen dit voornemen. Maar dat een petitie hierover door nog geen 30.000 mensen is ondertekend geeft dan wel te denken. Hoeveel ouders van minderjarigen zijn er in Nederland? Hebben die enig besef van de consequenties van dit voornemen?

Een serieus medisch specialisme dreigt uit de context van de nationale gezondheidszorg te worden verwijderd, juist op het moment dat het belang ervan groter is dan ooit. Willen we dat ouders die de zorg voor hun kinderen serieus nemen straks zaken moeten doen met een gemeenteambtenaar als het gaat om ingrijpende persoonlijke problemen van hun dierbare kroost?

Er kan veel mis zijn met de jeugd-GGZ, maar het is geen gewaagde voorspelling dat de voorgenomen plannen enkel meer ellende met zich mee gaan brengen. En de verwachting dat er kosten mee bespaard worden, zal ook een illusie blijken. Als u ook begrijpt dat dit geen goed plan is, onderteken dan snel die petitie (www.petitiejeugdggz.nl). Ook als dank voor het werk van mensen als Theo Doreleijers. We gaan het kind toch niet met het badwater weggooien?