De gezondheidszorg is veel zieker dan de mensen die er een beroep op doen

Het probleem van de stijgende kosten en inefficiëntie van onze gezondheidszorg is een probleem dat in het systeem zelf is geslopen, schrijft Bram Bakker. En de kansen om er iets aan te doen heeft men keer op keer gemist.

We worden bedolven onder berichten over fraude in de zorg. En voor wie dat woord overdreven vindt: het wordt steeds duidelijker dat er de afgelopen jaren heel veel onnodig geld is uitgegeven. Veel mensen reageren geschokt, maar dat is een beetje naïef. De signalen over verkwisting in de zorg zijn er al lang, maar kregen weinig aandacht. Nu de economische crisis om drastische bezuinigingen schijnt te vragen, is de situatie ineens anders.

Het besef dat bezuinigingen in de gezondheidszorg misschien niet nodig zijn, als de middelen tenminste doelmatig worden gebruikt, begint langzaam door te dringen. Dat is de positieve kant van de crisis: het financiële wanbeleid van veel ‘marktpartijen in de zorg’ komt eindelijk eens onder het vergrootglas.

Al in 2004 werd er door Peter Bakker, de toenmalige topman van TNT, een rapport opgesteld over de logistiek in de zorg. De veelzeggende titel? ‘Sneller beter’. Alleen al in de patiëntenlogistiek zou minstens twee miljard euro per jaar zijn te besparen, en dit zou binnen drie tot vijf jaar gerealiseerd kunnen worden. Het is mij niet duidelijk wat er met dit advies is gebeurd, maar veel is het vast niet. In ieder geval heeft men verzuimd om Peter Bakker een aanbod te doen om deze klus te klaren. Als we hem tien miljoen euro hadden betaald na het realiseren hiervan, hadden wij als samenleving een koopje gehad.

Alleen al in de patiëntenlogistiek zou minstens twee miljard euro per jaar zijn te besparen, en dit zou binnen drie tot vijf jaar gerealiseerd kunnen worden.

Gemiste kansen
Zo zijn er eindeloos veel voorbeelden van gemiste kansen en onnodige uitgaven. We konden het ons waarschijnlijk veroorloven al die ziekenhuizen te laten fuseren, en daar veel te dure nieuwbouw aan te plakken. Waarbij niet-matchende medisch specialisten hun eigen apparatuur mochten kiezen, ook al ging het daarmee dubbelop in de operatiekamers. Onzinnige terugkom-consulten wilden we blijkbaar gewoon financieren, samen met nog veel duurdere en minstens even overbodige foto’s. Waarom? Omdat we het waarschijnlijk te goed hadden.

Pas nu de patiënten moeten lijden onder bezuinigingen die vermijdbaar waren geweest als er niet zoveel was verkwist (en buitensporig verdiend), worden we wakker. Het gaat de politici stemmen kosten als ze nu niet handelend optreden, maar waar waren ze toen het mis ging, jaren geleden?

Er is niet zo’n groot verschil tussen een loodgieter en een dokter. Af en toe heb je er eentje nodig, en dan wil je graag een beetje betrouwbaar type, die een redelijke prijs rekent. Je informeert eens bij de buren of je zoekt op internet, en dan bepaal je de keus. Je wilt het liefst iemand met veel verstand van zaken, die ook nog een beetje aardig is. En die niet ingewikkeld doet op het moment dat hij het niet meer weet, maar je dan keurig doorverwijst naar iemand die het wel kan.

Nog zieker
De vraag die deze vergelijking met zich meebrengt is: waarom moest de gezondheidszorg zo grootschalig worden? Het veelgehoorde argument dat het een kostenbesparend effect zou hebben, kunnen we inmiddels wel naar het rijk der fabelen verwijzen.

De kans dat je als patiënt nog zieker uit het systeem rolt dan je er in ging is inmiddels onacceptabel hoog. Er hoeft maar een hoge bloeddruk te worden gemeten of je zit zo voor eindeloos lange tijd aan allerlei pillen met bijbehorende consulten. Terwijl een gezondere leefwijze ook had kunnen helpen. Medicalisering levert vooral geld op aan de partijen die hier in betrokken zijn: artsen, ziekenhuizen, farmaceutische industrie, zorgverzekeraars, etc. Of daarmee ook het belang van de patiënt het meest is gediend, is maar zeer de vraag.

En dat deze begint te morren nu er steeds zwaardere aanslagen op zijn budget komen is dan ook niet meer dan normaal. Van de loodgieter pik je zulk gedrag ook niet. De zorg is ziek, veel zieker dan de meeste mensen die er een beroep op doen.