Nederige excuses, dat was de enige juiste reactie geweest nadat duidelijk werd dat een zorgconsulent een ton in een maand had gedeclareerd. Dat betoogt Bram Bakker in zijn column. ‘Dat juist in de zorg, waar inhoudelijk geen enkel verband is met geld, de euro’s bepalend zijn geworden is diep treurig.’

Afgelopen weekeinde publiceerde de Volkskrant de eerste Publeaks-onthulling. Op de website van Publeaks kunnen klokkenluiders anoniem lekken naar de pers. De primeur was niet mals: een consultant in de zorg streek in een maand bijna een ton op voor diensten die hij leverde aan een instelling voor gehandicaptenzorg. Een assistente die in zijn kielzog binnenkwam declareerde in dezelfde maand ook nog ruim 35.000 euro.

Vermoedelijk gaan er nog veel van dit soort meldingen volgen, temeer daar overal te lezen is dat de regels dit nu eenmaal toestaan.

Toch zit het echte probleem niet in de buitensporige betaling, maar in de reacties die volgden van de consultant en de raad van toezicht van de instelling: zij gingen in de verdediging. Terwijl het niet te verdedigen is. Ook niet met argumenten als ‘ik heb mijn geld allang terugverdiend’ of ‘we hadden geen keus’.

Als er iets te leren valt van de financiële crisis dan is het toch dat we geld, het slijk der aarde, niet zo’n grote rol meer moeten laten spelen?

Publieke opinie
Overal in de zorg spookt de crisis, en zeker in de hoek van de gehandicaptenzorg. De hoeveelheid werk neemt enkel toe, terwijl er wordt bezuinigd op het aantal mensen dat het moet uitvoeren. Als je niet begrijpt dat zo’n bericht helemaal verkeerd valt in de publieke opinie, dan ben je ronduit dom. Of immoreel. De mensen die het financieren met hun belastinggeld, hebben hier namelijk geen begrip voor. Het bedrag is pervers, en past niet bij de zorg.

Ook niet als je de btw niet meerekent, zoals iemand benadrukte die wel heel erg genuanceerd probeerde te zijn. Er is bij dit soort misstanden, en dan ook nog eens slechts per toeval ontdekt, maar één reactie gepast: nederige excuses, van alle betrokkenen. ‘We begrijpen dat het absurde bedragen zijn, en we gaan er iets aan doen’.

Natuurlijk is dat moeilijk, maar het is echt het enige dat recht doet aan de boosheid die zo’n verhaal losmaakt bij mensen die in de zorg op de werkvloer staan, of die dierbaren hebben die daar steeds minder worden verpleegd.

Jacht op geld
De perverse jacht op geld lijkt onverminderd te domineren in een wereld waarvan men stelt dat ze in een financiële crisis verkeert. In dezelfde Volkskrant was te lezen dat de juristen in de nasleep van het failliet van Lehman Brothers (aangemerkt als het begin van de crisis) al drie miljard hebben verdiend. Moet kunnen, toch?

Van ingewijden in de vastgoedsector begreep ik dat ook daar de mentaliteit onveranderd is gericht op het vullen van de eigen zakken. ‘En als ze er op aangesproken worden, zeggen ze dat ze volgens de regels handelen’ zei mijn informant.

Als er iets te leren valt van de financiële crisis dan is het toch dat we geld, het slijk der aarde, niet zo’n grote rol meer moeten laten spelen?

Diep treurig
Geld is ooit bedacht als een hulpmiddel, maar als zodanig wordt het helaas steeds minder beschouwd. Dat juist in de zorg, waarmee inhoudelijk geen enkel verband is met geld, de euro’s bepalend zijn geworden is diep treurig. Als je hulpverlener wordt om geld te verdienen ben je geen hulpverlener, maar een opportunist. Dat is lastig toegeven, maar daarmee niet minder waar.

Zolang iedereen in het systeem het spel braaf op deze manier blijft meespelen, zal er niets veranderen. En mogen er op de Spoedeisende Hulp pleisters worden geplakt voor meer dan 2000 euro, oren uitgespoten worden door een KNO-arts voor meer dan 1000 euro, en verdienen medisch specialisten in particuliere maatschappen nog heel vaak twee of drie keer de balkenendenorm.

‘Als het volgens de regels is dan doen we het ook’ is een redenering waar de gemiddelde burger wel klaar mee is. Die burger heeft geen vertrouwen meer in de politiek en is niet zelden ronduit boos. In Den Haag wordt pas vertrouwen teruggewonnen als men zorgt voor een andere moraal.