Drie maal zo dodelijk als Russisch roulette

Ik zal een jaar of tien oud zijn geweest toen ik mijn eerste sigaretje rookte, althans mijn poging daartoe. Mijn vader rookte en eigenlijk al zijn vrienden deden hetzelfde, evenals de vriendjes van mijn beide oudere zussen. Roken was stoer en stond gelijk aan het groot genoeg zijn om het te mogen.

foto William Cortvriendt

foto William Cortvriendt, auteur van ‘Hoe word je 100?’

Het was dus niet verwonderlijk dat ik en mijn speelkameraden opgetogen waren als we een stiekem weggenomen sigaret met elkaar buiten het zicht op konden roken. Het bleef echter bij mijn stiekeme pogingen. Telkens hoestte ik de longen uit mijn lijf en als ik me daar met veel moeite overheen zette, werd ik vervolgens misselijk. Achteraf bezien kan ik me gelukkig prijzen dat mijn toen nog prille lichaam over een voldoende natuurlijke afkeer van rook beschikte om me te vertellen: “dit maar even niet”.

Delicatesse

Roken in de Westerse wereld is al lang niet meer zo populair en stoer als in de door mij beschreven situatie in de jaren zestig van de vorige eeuw. En de consumptie van sigaretten is de laatste decennia langzaam aan het dalen. Dit in tegenstelling tot landen zoals India en China waar het tabaksverbruik juist aan een onstuimige opmars bezig is. De populariteit van roken heeft vooral een grote vlucht genomen met de verspreiding door soldaten tijdens de twee wereldoorlogen, die door hun regeringen sigaretten als delicatessen kregen uitgedeeld. Vervolgen deelden die soldaten sigaretten uit aan de bevolking, vaak in ruil tegen andere goederen of diensten. Achteraf bezien is het tegen gunstige condities ter beschikking stellen van sigaretten door de fabrikanten aan het Amerikaanse leger, waarschijnlijk met afstand de succesvolste marketing campagne uit de historie geweest.

Verslavende stoffen

Geleidelijk aan verschenen er echter halverwege de vorige eeuw artikelen in medische tijdschriften die bewijs op bewijs stapelden over de verslavende en schadelijke gevolgen van het roken. En die bewijzen waren niet mis. Allereerst bleek dat nicotine niet zomaar een verslavende werking had zoals alcohol, morfine of marihuana, maar veel sterker. Nicotine lijkt niet alleen in chemisch opzicht op cocaïne en heroine, maar valt ook in dezelfde categorie van de meest verslavende stoffen. Als u de volgende keer een verhaal van een roker aanhoort dat het moeilijk is om te stoppen, weet u waarover deze het heeft. Hij of zij is ernstig afhankelijk van nicotine, één van de meest verslavende stoffen die we kennen.

Elke dag 15.000 doden

Dat daarnaast roken ook ongezond is, weten we inmiddels allemaal wel. Weinigen beseffen echter de omvang van de gevolgen van roken op onze gezondheid. Laat ik beginnen met dat iedereen wel familieleden of vrienden heeft met een chronische ziekte of die reeds zijn overleden ten gevolge van roken. Het opsommen van getallen is daarbij zo onwerkelijk dat het bij de meesten het ene oor in en het andere oor weer uitgaat. Of zoals Stalin, de grootste massamoordenaar uit de geschiedenis, het ooit treffend uitdrukte: “Elke dode is een tragedie, maar een miljoen doden is slechts een statistiek”.

Breaking news

Toch doe ik een poging, Wanneer er een vliegtuig neerstort met 200 doden is dat dagenlang ‘Breaking news’. Wanneer er een tsunami of aardbeving plaatsvindt met 15.000 doden is dat wekenlang voorpaginanieuws met jarenlang terugkerende ceremonies op die desbetreffende rampdatum. Het aantal doden dat door roken wordt veroorzaakt is momenteel ook 15.000! Echter niet als eenmalige gebeurtenis, maar…elke dag! En door het toenemende gebruik van tabak neemt dit aantal nog steeds toe. Omdat de gevolgen van roken geleidelijk aan in de loop van ongeveer 20 tot 30 jaar merkbaar worden, kunnen we ook redelijk voorspellen wat deze getallen zullen zijn in de toekomst. Tijdens deze eeuw zullen in totaal een miljard mensen overlijden ten gevolge van roken. Om dit in een wat makkelijker te omvatten perspectief te plaatsen: dat is ongeveer elke 2,5 jaar het equivalent van de gehele bevolking van België en Nederland samen.

Levensbedreigende bijwerking

Leed in onvoorstelbare proporties dat nog groter wordt als we beseffen dat het overlijden door roken bijna altijd wordt voorafgegaan door vele jaren aan ernstige chronische ziektes zoals longaandoeningen, diverse vormen van kanker en hart- en vaatziekten. Om de zoveel jaar verschijnt er een verhaal in het nieuws over een op zich nuttig geneesmiddel dat bij 1 op de 5.000 of 10.000 gebruikers een levensbedreigende bijwerking veroorzaakt. Uiteraard vinden we het allemaal vanzelfsprekend dat een dergelijk potentieel gevaarlijk geneesmiddel snel uit de apotheken wordt gehaald. Bij sigaretten, die in tegenstelling tot geneesmiddelen overal vrij te verkrijgen zijn, hebben we het echter over geheel andere getallen.

Gevaarlijk spel

Recente cijfers laten zien dat roken een wel heel unieke vorm van genieten is. Van elke twee personen die roken, overlijdt er namelijk één aan de schadelijke gevolgen ervan. Dat is een kans van 50%, aanmerkelijk gevaarlijker dan het meedoen aan Russisch roulette waarbij de overlijdenskans “slechts” 16,6% is omdat één van de zes kamers in het pistool geladen is met een kogel. Uiteraard is Russische roulette in Nederland en België niet aan de orde, al was het alleen al omdat wapenbezit om goede redenen verboden is. Het geeft daarbij te denken dat onze jeugd wel gewoon sigaretten kan uitproberen, daardoor levenslang aan de nicotine verslaafd raakt en ongewild deelneemt aan een wel zeer gevaarlijk spel dat in 50% van de gevallen de dood tot gevolg heeft.

Meer informatie over gezond leven: ‘Hoe word je 100?’

cover hoe word je 100